Wie draag je voor als Beveiligingsfunctionaris, en waarom is die keuze lastiger dan hij lijkt

Datum: 16-11-2026

ABDO ABRO

Wie draag je voor als Beveiligingsfunctionaris, en waarom is die keuze lastiger dan hij lijkt

Eis 1.1.6 van de ABRO 2026 stelt vier voorwaarden aan je Beveiligingsfunctionaris, en drie daarvan gaan over positie in plaats van vakkennis: in loondienst, directe lijn naar het bestuur, en mandaat om zonder tussenkomst van superieuren te handelen.

Wie draag je voor als Beveiligingsfunctionaris, en waarom is die keuze lastiger dan hij lijkt

TL;DR

De ABRO 2026 vraagt je één Beveiligingsfunctionaris voor te dragen, en eis 1.1.6 stelt vier voorwaarden aan die persoon. Drie daarvan gaan niet over beveiliging maar over positie: in loondienst, een directe rapportagelijn naar het hoogste bestuursorgaan, en genoeg mandaat om zonder tussenkomst van superieuren te handelen. Daar wringt het, want wie senior genoeg is heeft geen tijd en wie tijd heeft heeft geen mandaat. Het is een personeelsbesluit met aansprakelijkheid eraan vast, geen formulier, en het NBIV moet hem goedkeuren voordat hij benoemd is.

Eén naam, en die kun je niet terloops invullen

In de vorige twee stukken ging het over wat je níet bepaalt: welk regime op je contract staat en welke hoofdstukken van het voorschrift op je van toepassing zijn. Dit gaat over het eerste besluit dat wel van jou is, en het is er meteen een waar je niet op terug kunt komen zonder het opnieuw aan te vragen.

De ABRO 2026 schrijft voor dat de opdrachtnemer een medewerker aandraagt voor de rol van Beveiligingsfunctionaris bij het NBIV, met het formulier 'Aanstelling Beveiligingsfunctionaris' (eis 1.1.4). Na goedkeuring benoemt het NBIV hem. Er is er één, al kun je er sub-Beveiligingsfunctionarissen naast zetten als vervanger of voor meerdere locaties, en een Cyber-Beveiligingsfunctionaris voor de digitale kant.

Het aandragen gebeurt bovendien niet door HR of door de projectleider. Het voorschrift legt dat bij het hoogste bestuursorgaan van de opdrachtnemer. Dat is geen formaliteit, en de reden daarvoor staat in de volgende eis.

De vier voorwaarden, en waarom er drie over positie gaan

Eis 1.1.6 van de ABRO 2026 zegt dat de Beveiligingsfunctionaris fungeert als primair contactpersoon voor het NBIV, en stelt dan vier dingen. Hij:

  • is in loondienst van het betreffende bedrijf;
  • heeft een directe rapportagelijn met het hoogste bestuursorgaan van de opdrachtnemer;
  • beschikt over voldoende mandaat, senioriteit, uitvoeringsvermogen en controle over relevante uitvoerende medewerkers om zonder tussenkomst van superieuren de verantwoordelijkheden uit te voeren;
  • beschikt over een VOG of een VGB op het hoogst geldende rubriceringsniveau van de bijzondere opdracht(en).

Alleen de laatste gaat over screening. De eerste drie gaan over waar deze persoon in je organisatie staat, en samen sluiten ze een hoop kandidaten uit die op papier geschikt lijken.

De eerste sluit de externe uit. Je kunt de rol niet inhuren, niet bij een adviesbureau en niet bij een interim. Dat is ongemakkelijk om op te schrijven als je zelf adviseur bent, en het is wat er staat.

De tweede sluit de constructie uit waarin beveiliging drie lagen onder de directie hangt en via een manager rapporteert. Een directe rapportagelijn is letterlijk wat het zegt.

En de derde is de lastigste, want die sluit de meest gekozen oplossing uit: iemand die het "erbij doet". Zonder tussenkomst van superieuren kunnen handelen betekent dat hij op een zaterdagavond kan besluiten dat er iets dichtgaat, zonder eerst iemand te moeten overtuigen. Wie dat niet kan, voldoet niet aan de eis, ook niet als hij het vakinhoudelijk prima zou doen.

Waarom dat in de praktijk knelt

Bij een groot bedrijf is dit op te lossen en is het vooral papierwerk. Bij een leverancier van vijftig of tweehonderd man loopt het vast op een rekensom die niemand hardop maakt.

Wie senior genoeg is en de directe lijn naar de directie al heeft, de operationeel directeur, de IT-manager, soms een van de eigenaren, heeft geen ruimte voor een jaarlijkse risicoanalyse, een zelfinspectie en een registratie die actueel blijft. Wie die ruimte wel heeft, zit twee lagen lager en moet voor elk besluit terug naar zijn leidinggevende. Dat is precies het geval dat eis 1.1.6 uitsluit.

De uitweg zit niet in een andere kandidaat maar in het mandaat. Je kunt iemand promoveren naar die lijn, of je kunt de rapportagelijn aanpassen voor deze rol. Dat tweede is wat de meeste bedrijven uiteindelijk doen, en het is de reden dat dit besluit op de directietafel hoort en niet bij de projectleider: je verandert een lijn in je organisatie, voor één opdracht, en die verandering moet standhouden als het spannend wordt.

De toets, in drie vragen

Het stuk heet "wie draag je voor", dus hier is de toets zelf. Neem je kandidaat en beantwoord deze drie met ja of nee. Ze komen rechtstreeks uit eis 1.1.6 en ze gaan geen van drieën over vakkennis.

  1. Staat hij op jouw loonlijst? Geen zzp'er, geen detachering, geen adviseur met een opdrachtovereenkomst. Nee is hier een hard nee; dit is de enige van de drie waar geen onderhandeling in zit.
  2. Rapporteert hij rechtstreeks aan het hoogste bestuursorgaan? Niet "heeft toegang tot" en niet "zit af en toe bij het MT aan", maar een vaste lijn die in je organogram staat. Nee betekent niet dat hij afvalt, maar dat je die lijn moet aanleggen voordat je hem voordraagt.
  3. Kan hij op vrijdagavond besluiten dat er iets dichtgaat, en het ook laten uitvoeren? Zonder eerst iemand te overtuigen, en met genoeg grip op de mensen die het moeten doen. Dit is de vraag waar de meeste kandidaten op stranden, en het is de enige die je niet met een formulier oplost.

Drie keer ja: voordragen. Twee keer ja op vraag 1 en 3 maar nee op 2: de rapportagelijn aanpassen is een besluit van een halfuur en daarna klopt het. Nee op vraag 3: zoek een andere kandidaat of geef deze het mandaat, maar draag hem niet voor in de hoop dat het in de praktijk wel meevalt, want het NBIV is degene die hem belt als het misgaat.

En nee op vraag 1 terwijl je verder niemand hebt: dan is dit geen beveiligingsvraagstuk meer maar een personeelsbesluit, en hoort het op de directietafel. Dat is ongemakkelijk, en het is beter dat nu te weten dan nadat je aanbesteding is gegund.

Wat je die persoon aandoet

Bijlage 2 van de ABRO 2026 somt de verantwoordelijkheden op. De volledige lijst staat in het voorschrift; dit zijn de zes die het meeste tijd kosten en het vaakst worden onderschat:

  • Het Beveiligingsplan opstellen en minimaal jaarlijks of bij wijzigingen actualiseren.
  • Een risicoanalyse voor de bijzondere opdracht uitvoeren en minimaal jaarlijks actualiseren.
  • Minimaal jaarlijks een zelfinspectie uitvoeren met de zelfinspectielijst.
  • Het hoogste bestuursorgaan rechtstreeks, onafhankelijk en feitelijk informeren en adviseren over beveiligingszaken rond de opdracht.
  • Een actuele registratie bijhouden van Te Beschermen Belangen, inclusief kopieën, en van wie er toegang toe heeft gehad, zodat onderzoek achteraf mogelijk is.
  • Een actueel overzicht van de hele keten van toeleveranciers en onderaannemers die bij de opdracht betrokken zijn.

Let op dat vierde punt. "Rechtstreeks, onafhankelijk en feitelijk" is de formulering die je ook in toezichtkaders tegenkomt, en hij betekent hier hetzelfde: deze persoon mag niet in een positie zitten waarin het ongemakkelijk is om slecht nieuws te melden. Dat is nog een reden waarom de rapportagelijn geen formaliteit is.

Taken delegeren mag, autorisaties afgeven bijvoorbeeld, of een sub-Beveiligingsfunctionaris inschakelen. De verantwoordelijkheid blijft bij hem.

Drie dingen die je meteen goed kunt doen

  1. Wijs een vervanger aan, niet alleen een hoofdpersoon. Het voorschrift staat sub-Beveiligingsfunctionarissen toe, onder meer als vervanger bij afwezigheid. Eén naam zonder achtervang is een enkel punt van falen in een rol die het aanspreekpunt voor het NBIV is. De bijlage verlangt bovendien dat de vervanger regelmatig op de hoogte wordt gesteld van procedures en incidenten, dus dat is geen naam op papier.
  2. Leg de rapportagelijn schriftelijk vast voordat je voordraagt. Niet omdat het formulier erom vraagt, maar omdat de eis over mandaat gaat en mandaat dat nergens staat verdampt bij de eerste reorganisatie.
  3. Start de screening tegelijk met de voordracht. De functionaris heeft zelf een VOG of een VGB nodig op het hoogste rubriceringsniveau van de opdracht. Dat is een doorlooptijd die je naast de benoeming kunt laten lopen in plaats van erna.

En één ding dat je niet moet doen: de rol combineren met iets waarmee hij in conflict komt. Cryptobeheerder mag wel, het voorschrift staat uitdrukkelijk toe dat dezelfde persoon beide doet, met twee formulieren. Maar de functionaris die ook verantwoordelijk is voor de levertijd van het project, moet op enig moment zichzelf tegenspreken.

Waar dit volgens mij op uitdraait

Dit is mijn verwachting en geen cijfer. Naarmate de ABRO breder wordt ingevoerd, in 2026 en 2027 bij de ministeries en hun diensten, en mogelijk daarna bij provincies en gemeenten, komt deze rol terecht bij bedrijven die nooit een beveiligingsorganisatie hebben gehad. Niet bij defensietoeleveranciers met dertig jaar ABDO-ervaring, maar bij ICT-dienstverleners, bouwers en adviesbureaus.

Daar wordt dit de moeilijkste eis van het hele voorschrift. Niet omdat de taken zwaar zijn, maar omdat de eis over mandaat vraagt dat een organisatie iets verandert aan hoe ze is ingericht. Een beveiligingsplan kun je laten schrijven. Een rapportagelijn niet.

Veelgestelde vragen

Mag een externe adviseur onze Beveiligingsfunctionaris zijn?

Nee. Eis 1.1.6 van de ABRO 2026 zegt dat de Beveiligingsfunctionaris in loondienst is van het betreffende bedrijf. Een externe kan die persoon wel begeleiden, opleiden en het Beveiligingsplan mee helpen opstellen, en dat is ook waar wij bij helpen, maar de rol zelf is een interne. Dat is iets anders dan een interim- of fractional CISO, die geen ABRO-rol is.

Hoeveel tijd kost de rol?

Dat hangt af van de TBB-categorie, het aantal locaties en de omvang van de keten, en ik ga er geen getal op plakken dat ik niet kan onderbouwen. Wat vaststaat is de frequentie: het Beveiligingsplan, de risicoanalyse en de zelfinspectie moeten alle drie minimaal jaarlijks worden geactualiseerd, en de registraties doorlopend.

Kunnen we de rol later nog wijzigen?

Ja. Bij een functiewijziging of een andere aanleiding kun je een verzoek tot ontheffing indienen met het formulier 'Ontheffing Beveiligingsfunctionaris'. Een opvolger doorloopt dezelfde route: voordragen door het hoogste bestuursorgaan, en benoeming door het NBIV na goedkeuring.

Hebben we ook een Cyber-Beveiligingsfunctionaris nodig?

Dat kan, afhankelijk van de aard en omvang van de opdracht (eis 1.1.5). Hij ondersteunt de Beveiligingsfunctionaris bij de digitale kant: registratie van digitale bijzondere informatie, de cybermaatregelen, en de afhandeling van cyberincidenten. De eindverantwoordelijkheid blijft bij de Beveiligingsfunctionaris.

Onze IT-manager wil het wel doen. Is dat genoeg?

Toets hem aan de drie positievoorwaarden en niet aan zijn vakkennis. Rapporteert hij rechtstreeks aan de directie, en kan hij zonder tussenkomst van zijn leidinggevende besluiten nemen en doorvoeren? Zo niet, dan is de vraag niet of hij geschikt is maar of u bereid bent de lijn aan te passen.

Wat als we niemand hebben die hieraan voldoet?

Dan is dat een bestuurlijk besluit en geen beveiligingsprobleem: iemand promoveren, een rapportagelijn aanpassen, of iemand aannemen. Het is beter dat nu vast te stellen dan nadat het Beveiligingsplan al geschreven is, want zonder benoemde functionaris is er niemand die dat plan mag opstellen.

Verder lezen

Gerelateerde artikelen