Crisis in de praktijk
Het gouden uur van een cybercrisis, en de zes stappen die het bepalen
In de traumazorg heet het eerste uur het gouden uur. Niet omdat er iets briljants gebeurt, maar omdat de volgorde vastligt en niemand hoeft te vragen of hij mag. Op 21 oktober 2026 werden twee kritieke kwetsbaarheden in PHP openbaar, met werkende exploitcode en zonder patch. Tientallen organisaties moesten binnen een paar uur besluiten of ze zichzelf offline haalden. Dit stuk loopt die middag na langs zes stappen, en laat zien waar zo'n uur in de praktijk op stukloopt: niet op techniek, maar op bevoegdheid.
Geen registratie nodig. Geen verplicht e-mailadres.
De zes stappen
BOBOC
Op 21 oktober 2026, bij een kritieke kwetsbaarheid in PHP
- BBeeld. Wat is er gebeurd?Draaien wij PHP, welke versie, en waar staat dat aan internet? Op 21 oktober was dat bij veel organisaties niet binnen een uur te beantwoorden.
- OOordeel. Wat betekent dit?Werkende exploitcode, nog geen patch. Onbereikbaarheid tegen de kans op een inbraak.
- BBesluit. Wat gaan we eraan doen?Om 13:35: alles preventief offline, tot de update er is.
- OOpdracht. Wie gaat het doen?Om 14:30 stond het er. Van besluit naar uitgevoerd in vijfenvijftig minuten.
- CControle. Is het gedaan?'s Avonds de nieuwe PHP-versies uitgerold en de sites teruggezet.
De werkwijze uit de Nederlandse crisisbeheersing: beeldvorming, oordeelsvorming, besluitvorming, opdrachtverstrekking, controle.
Waarom dit niet over vaardigheden gaat
Over gedrag onder druk is goed nagedacht, en daar zijn betere stukken over geschreven dan dit. Wij kijken naar iets anders, een laag eronder: niet hoe het team zich gedraagt, maar wat er met het besluit gebeurt. Wie nam het, wie voerde het uit, en keek iemand het na. Dat is geen eigenschap van mensen maar van de keten ertussen, en die laat zich klokken.
In OT is stilleggen een ander besluit
In een kantooromgeving is het zware besluit meestal of je nu herstelt of eerst bewijs bewaart. In een fabriek komt er een besluit bij dat van een andere orde is: mag de installatie door blijven draaien. Dat raakt veiligheid, het raakt levering, en het ligt bij iemand anders dan de CISO.
Wat de wet hiervan vraagt
De Cyberbeveiligingswet legt de goedkeuring van de maatregelen bij het bestuur en vraagt van ieder bestuurslid kennis van risico's, maatregelen en de gevolgen voor de eigen dienstverlening. Het stuk zet erbij wat de wet letterlijk vraagt en wat niet, met de artikelnummers.
Zelf een keer meemaken
Het spoor leest makkelijk. Het valt pas op waar het breekt als er iets doorheen moet. Daarvoor zijn onze crisisoefeningen.
Bekijk de crisisoefeningen